به طورى كه قبلا متذكر شديم از شروح معتبر ، بلكه اولين آنها بر كتاب فصوص - الحكم ، شرح مؤيد الدين جندي است كه اغلب علماى فن از هر دو جنبه او را شارح نخست اين كتاب شريف قلمداد كرده‌اند . اگر عده اى از طلبهء علوم را عقيده بر اين است كه خود صدر الدين قونيوى شارح نخستين كتاب فصوص الحكم بوده و دو كتاب فكوك و نصوص او را شرح بر فصوص دانسته‌اند ، صحيح نيست زيرا هر چند صدر قونيوى شاگرد مستقيم و پسر خواندهء شيخ أكبر بوده است ، ولى تا حال كتابى كه شرح جمله به جملهء فصوص الحكم باشد ، از او ديده نشده است و اگر او چنين كارى را انجام داده بود ، ديگر احتياجى نبود كه از شاگردش جندي پس از شرح و توضيح خطبه الكتاب فصوص بخواهد تا استعدادش را درين باره بيازمايد و به صراحت او را به شرح كتاب فصوص فرمان دهد ، كه اشارت شيخ در مريد حكم محسوب مىشود « 78 » . على اصغر حكمت در كتاب جامى متذكر اين نكات شده و در شرح حال شيخ مؤيد الدين جندي مىنويسد : « شيخ مؤيد الدين جندي از شاگردان صدر الدين سابق الذكر و از علماى علوم ظاهرى و باطنى است و نخستين كسى است كه كتاب فصوص الحكم را شرح كرده است » 79 « » . دومين شرح معتبر ، شرح شيخ عبد الرزاق كاشانى ( 735 ) ، شارح منازل السائرين و مؤلف كتاب الاصطلاحات و تأويل الآيات است . او معاصر شيخ عز الدين محمود كاشانى صاحب مصباح الهداية در شرح آزاد كتاب عوارف المعارف سهروردى و مريد شيخ نور الدين عبد الصمد نطنزى است و او نيز از مريدان عبد الرحمن على بن بزغش و او نيز مريد پدرش على بن بزغش شيرازى از مريدان شيخ شهاب الدين سهروردى صاحب عوارف المعارف ، همزمان شيخ أكبر محيى الدين ابن عربى است . كاشانى در آغاز شرح خود براى تأييد كار خود به شرحى كه شيخ مؤيد نوشته و او اين كتاب را در نسخه اى

--> « 78 » صدر الدين قونيوى خود بزرگترين مبلغ و شارح افكار شيخ محيى الدين بوده و با تربيت شاگردانى چون جندي و فخر الدين عراقى و سيف الدين فرغانى در نشر افكار شيخ أكبر نقش مؤثرى داشته است . « 79 » على اصغر حكمت ، همان كتاب ، ص 169 ، حاشيهء 3 . همچنين نسخهء خطى بسيار جالبى از شرح جندي به شمارهء 343 در كتابخانه مركزى دانشگاه تهران موجود است .